الکتروکموتراپی چیست
الکتروکموتراپی چیست؟
الکتروکموتراپی (Electrochemotherapy) یک روش درمانی موضعی است که از ترکیب الکتروپوریشن و داروهای شیمی‌درمانی استفاده میکند. اساس این روش بر ایجاد منافذ موقت در غشای سلول به کمک پالس‌های الکتریکی و افزایش ورود دارو به داخل سلول‌های توموری است.
در این روش، پالس‌های الکتریکی کوتاه و کنترل‌شده باعث افزایش موقت نفوذپذیری غشای سلول می‌شوند. این فرایند که با عنوان الکتروپوریشن برگشت‌پذیر شناخته می‌شود، ورود داروهای آب‌دوستی مانند بلومایسین و سیس‌پلاتین را به داخل سلول آسان‌تر میکند. در نتیجه، تجمع این داروها در سلول‌های توموری افزایش یافته و اثر ضدتوموری آن‌ها نیز تقویت می‌شود.
بر اساس مطالعات انجام‌شده، دستگاه الکتروکموتراپی می‌تواند اثر سیتوتوکسیک بلومایسین و سیس‌پلاتین را به میزان قابل‌توجهی افزایش دهد. در برخی مطالعات، افزایش اثر سیتوتوکسیک بلومایسین تا حدود ۸۰۰۰ برابر و سیس‌پلاتین تا حدود ۸۰ برابر گزارش شده است. به همین دلیل، الکتروکموتراپی به‌عنوان یکی از کاربردهای مهم الکتروپوریشن در حوزه درمان سرطان مورد توجه قرار گرفته است.
تاریخچه و توسعه الکتروکموتراپی
تحقیقات در زمینه الکتروکموتراپی بیش از ۲۵ سال است که ادامه دارد و این روش طی سال‌های گذشته از یک فناوری پژوهشی به یک روش درمانی مورد استفاده در برخی مراکز تخصصی سرطان تبدیل شده است.
استانداردهای اجرایی الکتروکموتراپی در اروپا از سال ۲۰۰۶ تدوین شدند و در سال ۲۰۱۸ نیز دستورالعمل‌های استاندارد انجام این درمان به‌روزرسانی شدند. این دستورالعمل‌ها موضوعاتی مانند انتخاب بیمار، نحوه تجویز دارو، انتخاب نوع الکترود، پارامترهای اعمال پالس‌های الکتریکی، مراقبت‌های حین درمان و پیگیری بیمار را در بر می‌گیرند.
امروزه الکتروکموتراپی در کشورهای مختلف اروپایی، از جمله آلمان و انگلستان، مورد استفاده قرار گرفته است و در بسیاری از مراکز تخصصی برای کنترل تومورهای سطحی و پوستی به کار می‌رود. در انگلستان نیز این روش تحت دستورالعمل‌های مربوط به استفاده از الکتروکموتراپی قرار گرفته است.
در ایران نیز شرکت پارس تراوا از سال 1384 فعالیت خود را در این زمینه شروع کرده و اولین تولید کننده دستگاه های الکتروکموتراپی، الکتروپوریشن و دستگاه های جانبی در ایران مرتبط محسوب می شود.
.
الکتروکموتراپی برای چه تومورهایی استفاده می‌شود؟
در حال حاضر، بیشترین تجربه و شواهد بالینی مربوط به استفاده از الکتروکموتراپی در تومورهای پوستی و زیرپوستی و متاستازهای پوستی است. این روش در درمان انواع مختلفی از بدخیمی‌ها از جمله ملانوما، سرطان پستان با درگیری پوستی، سرطان سلول بازال، سرطان سلول سنگفرشی، سارکوم کاپوسی و برخی تومورهای سر و گردن مورد استفاده قرار گرفته است.
یکی از مهم‌ترین مزیت‌های الکتروکموتراپی این است که می‌توان آن را به‌صورت موضعی روی تومور اعمال کرد. به همین دلیل، در بیمارانی که جراحی برای آن‌ها دشوار است یا در شرایطی که هدف اصلی، کنترل موضعی تومور و کاهش علائم بیماری است، این روش می‌تواند به‌عنوان یکی از گزینه‌های درمانی مورد بررسی قرار گیرد.
در حال حاضر، الکتروکموتراپی یک روش مؤثر برای درمان بسیاری از تومورهای سطحی شناخته می‌شود و در سال‌های اخیر استفاده از آن برای برخی تومورهای عمقی نیز در حال توسعه و بررسی است.
میزان اثربخشی الکتروکموتراپی چقدر است؟
نتایج مطالعات مختلف نشان داده‌اند که میزان پاسخ تومورها به الکتروکموتراپی در بسیاری از موارد قابل‌توجه است. البته میزان پاسخ به عوامل مختلفی مانند نوع تومور، اندازه و محل ضایعه، تعداد تومورها، نوع داروی مورد استفاده، نحوه تجویز دارو و شرایط بیمار بستگی دارد.
در مطالعات مختلف، میزان پاسخ به الکتروکموتراپی در بسیاری از تومورهای سطحی در محدوده ۷۰ تا ۹۰ درصد و حتی بالاتر گزارش شده است. یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز نیز نشان داده است که اثربخشی الکتروکموتراپی در تومورهای پوستی و زیرپوستی نسبت به استفاده از بلومایسین یا سیس‌پلاتین به‌تنهایی به شکل معنی‌داری بیشتر است.
یکی از مهم‌ترین بررسی‌های انجام‌شده در این زمینه، تحلیل داده‌های شبکه اروپایی InspECT است که اطلاعات ۹۸۷ بیمار و ۲۴۸۲ ضایعه توموری را بررسی کرده است. در این مطالعه، میزان پاسخ کلی به درمان ۸۵ درصد گزارش شد که شامل ۷۰ درصد پاسخ کامل و ۱۵ درصد پاسخ نسبی بود.
در این بررسی، نتایج بر اساس نوع تومور نیز متفاوت بود. برای مثال، میزان پاسخ کلی و پاسخ کامل در برخی تومورها به این صورت گزارش شد:
-
- سرطان سلول بازال: ۹۶ درصد پاسخ کلی و ۸۵ درصد پاسخ کامل
-
- سارکوم کاپوسی: ۹۸ درصد پاسخ کلی و ۹۱ درصد پاسخ کامل
-
- ملانوما: ۸۲ درصد پاسخ کلی و ۶۴ درصد پاسخ کامل
-
- متاستازهای سرطان پستان: ۷۷ درصد پاسخ کلی و ۶۲ درصد پاسخ کامل
-
- سرطان سلول سنگفرشی: ۸۰ درصد پاسخ کلی و ۶۳ درصد پاسخ کامل
این نتایج نشان می‌دهند که الکتروکموتراپی، به‌ویژه در برخی تومورهای پوستی و زیرپوستی، می‌تواند پاسخ موضعی قابل‌توجهی ایجاد کند.
الکتروکموتراپی و کاهش دوز داروی شیمی‌درمانی
یکی از نکات مورد توجه در الکتروکموتراپی، افزایش ورود داروی شیمی‌درمانی به داخل سلول در اثر اعمال پالس‌های الکتریکی است. از آنجا که الکتروپوریشن نفوذپذیری غشای سلول را به‌صورت موقت افزایش می‌دهد، داروهایی مانند بلومایسین و سیس‌پلاتین می‌توانند آسان‌تر وارد سلول شوند.
به همین دلیل، در این روش می‌توان از دوزهای نسبتاً پایین دارو استفاده کرد و در عین حال اثر ضدتوموری قابل‌توجهی در محل درمان ایجاد کرد. کاهش دوز دریافت‌شده و موضعی بودن درمان از ویژگی‌هایی هستند که باعث شده‌اند الکتروکموتراپی در مقایسه با برخی روش‌های شیمی‌درمانی مورد توجه قرار گیرد.
در تحقیقات مختلف، راندمان الکتروکموتراپی در محدوده ۷۰ تا ۹۰ درصد گزارش شده و کاهش معنی‌دار دوز تجویزی دارو نیز مورد توجه قرار گرفته است. نتایج منتشرشده درباره تزریق بلومایسین نیز نشان داده‌اند که درصد بالایی از تومورها می‌توانند به این درمان پاسخ دهند.
بنابراین، با توجه به کاهش میزان داروی دریافتی بیمار و در عین حال مشاهده پاسخ‌های درمانی قابل‌توجه، بررسی و توسعه این روش در کشور می‌تواند اهمیت داشته باشد و زمینه را برای بومی‌سازی فناوری، توسعه تجهیزات مورد نیاز و گسترش کاربرد الکتروکموتراپی فراهم کند.
الکتروکموتراپی در سرطان سر و گردن
یکی از حوزه‌های مهم مطالعه الکتروکموتراپی، استفاده از این روش در درمان سرطان‌های سر و گردن است.
درمان آنژیوکارسینومای وخیم پوست سر بوسیله ی الکتروکموتراپی
منبع:https://doi.org/10.1002/jso.24287
به منظور کسب توضیحات بیشتر صفحات مربوط به تومورهای سطحی و عمقی را مطالعه بفرمایید.
یک مرور سیستماتیک که مطالعات منتشرشده بین سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۲۰ را بررسی کرده، ۲۲ مقاله را شناسایی کرد که در مجموع شامل ۱۶ مطالعه و ۱۶۴ بیمار بودند. در این بررسی، در بیمارانی که درمان با هدف کنترل قطعی انجام شده بود، پاسخ کامل پس از یک جلسه الکتروکموتراپی در ۸۰/۵ درصد بیماران مشاهده شد. در بیمارانی که درمان با هدف تسکینی انجام شده بود نیز میزان پاسخ عینی، یعنی مجموع پاسخ کامل و پاسخ نسبی، ۷۳/۱ درصد گزارش شد.
این نتایج نشان می‌دهند که الکتروکموتراپی می‌تواند در برخی بیماران مبتلا به سرطان سر و گردن، به‌خصوص در شرایطی که گزینه‌های درمانی متعارف محدود هستند، مورد توجه قرار گیرد.
البته شواهد موجود برای سرطان‌های سر و گردن هنوز از نظر تعداد مطالعات و نوع تومورها یکسان نیست و انتخاب بیمار و دسترسی مناسب به ضایعه در نتیجه درمان اهمیت زیادی دارد.
استفاده از الکتروکموتراپی در تومورهای عمقی
در سال‌های اخیر، کاربرد الکتروکموتراپی تنها به تومورهای سطحی محدود نمانده است. با توسعه الکترودهای تخصصی و روش‌های جدید اعمال میدان الکتریکی، استفاده از این روش در درمان برخی نئوپلاسم‌های عمقی نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
در آخرین تحقیقات، الکتروکموتراپی با استفاده از انواع خاصی از الکترودها در درمان ضایعاتی مانند متاستازهای استخوانی، نئوپلاسم‌های کبد، تومورهای بافت نرم و سرطان لوزالمعده مورد استفاده یا بررسی قرار گرفته است.
در درمان تومورهای عمقی، طراحی الکترود، دسترسی مناسب به تومور و برنامه‌ریزی دقیق میدان الکتریکی اهمیت بیشتری پیدا میکند. به همین دلیل، این کاربردها در مقایسه با تومورهای سطحی هنوز در حال توسعه هستند و شواهد علمی موجود برای همه این تومورها یکسان نیست.
با وجود این، نتایج برخی مطالعات نشان داده‌اند که این روش می‌تواند در بیمارانی که جراحی برای آن‌ها امکان‌پذیر نیست یا گزینه‌های درمانی محدودی دارند، از نظر کنترل موضعی تومور مورد توجه قرار گیرد.
الکتروکموتراپی در درمان متاستازهای استخوانی
یکی از کاربردهای جدیدتر الکتروکموتراپی، استفاده از آن برای درمان برخی متاستازهای استخوانی است. این روش به دلیل ماهیت موضعی و کم‌تهاجمی خود می‌تواند علاوه بر کنترل تومور، در کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی بیمار نیز نقش داشته باشد.
در یک مرور سیستماتیک شامل ۲۴۶ بیمار و ۲۵۰ ضایعه استخوانی، میانگین شدت درد بیماران قبل از الکتروکموتراپی ۶/۹ بود که پس از درمان به ۲/۷ کاهش پیدا کرد. در این بررسی، عوارض در ۳/۴ درصد بیماران گزارش شد.
این نتایج نشان می‌دهند که الکتروکموتراپی علاوه بر کنترل موضعی ضایعه، می‌تواند در برخی بیماران به کاهش درد ناشی از متاستازهای استخوانی نیز کمک کند.
.
میزان پاسخ‌دهی الکتروکموتراپی در انواع تومورها
در گزارش‌های بالینی ارائه‌شده از بیماران، پاسخ‌دهی الکتروکموتراپی در انواع مختلف تومورها متفاوت بوده است. برای نمونه، در داده‌های منتشرشده از شبکه اروپایی InspECT، میزان پاسخ کلی و پاسخ کامل به این صورت گزارش شده است:
سرطان سلول بازال: ۹۶ درصد پاسخ کلی و ۸۵ درصد پاسخ کامل
سارکوم کاپوسی: ۹۸ درصد پاسخ کلی و ۹۱ درصد پاسخ کامل
ملانوما: ۸۲ درصد پاسخ کلی و ۶۴ درصد پاسخ کامل
سرطان پستان: ۷۷ درصد پاسخ کلی و ۶۲ درصد پاسخ کامل
سرطان سلول سنگفرشی: ۸۰ درصد پاسخ کلی و ۶۳ درصد پاسخ کامل
همچنین در یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز جدیدتر درباره سرطان سلول سنگفرشی سطحی، میزان پاسخ کامل تجمعی ۶۶/۵ درصد و پاسخ نسبی تجمعی ۲۰/۳ درصد گزارش شد. این مطالعه همچنین نشان داد که عواملی مانند اندازه تومور و اولیه یا عودکرده بودن آن می‌توانند بر میزان پاسخ به درمان تأثیر بگذارند.
در برخی گزارش‌های قبلی نیز بازده کامل درمان تومورهای پوستی حدود ۶۷ درصد و پاسخ نسبی حدود ۱۸ درصد گزارش شده است. همچنین در برخی مطالعات قدیمی درباره استفاده از بلومایسین در شیمی‌درمانی معمول ملانوما، میزان پاسخ کامل تنها در حدود ۲ تا ۵ درصد گزارش شده بود.
با این حال، مقایسه مستقیم این اعداد باید با توجه به تفاوت در نوع تومور، روش درمان، دوز دارو، نحوه تجویز و معیارهای ارزیابی پاسخ انجام شود.
.
الکتروکموتراپی؛ یک روش موضعی با قابلیت توسعه
الکتروکموتراپی در حال حاضر عمدتاً به‌عنوان یک روش موضعی برای کنترل طیف وسیعی از بدخیمی‌ها، به‌ویژه تومورهای پوستی و زیرپوستی، مورد استفاده قرار می‌گیرد و در برخی مراکز اروپایی به‌عنوان گزینه‌ای برای بیمارانی که جراحی برای آن‌ها دشوار یا نامناسب است نیز به کار می‌رود.
از مهم‌ترین ویژگی‌های این روش می‌توان به موضعی بودن درمان، افزایش ورود داروی شیمی‌درمانی به سلول، امکان استفاده از دوزهای پایین‌تر دارو، قابلیت تکرار درمان و حفظ بافت‌های اطراف در مقایسه با برخی روش‌های تخریبی حرارتی اشاره کرد.
در عین حال، الکتروکموتراپی برای همه بیماران و همه انواع سرطان مناسب نیست و انتخاب روش درمان باید بر اساس نوع و مرحله بیماری، اندازه و محل تومور، شرایط بیمار و نظر تیم درمان انجام شود.
.
آینده الکتروکموتراپی
پژوهش‌ها در زمینه الکتروکموتراپی همچنان ادامه دارد و یکی از مهم‌ترین مسیرهای توسعه این فناوری، افزایش دقت درمان در تومورهای عمقی و بهبود طراحی و عملکرد الکترودهاست.
همچنین در مطالعات جدیدتر، ترکیب الکتروپوریشن با رویکردهای درمانی دیگر و بررسی داروها و ترکیبات جدید در کنار این فناوری مورد توجه قرار گرفته است. این روند می‌تواند در آینده دامنه کاربردهای الکتروکموتراپی را گسترش دهد.
با توجه به کاهش دوز دارو، افزایش موضعی اثر درمان و امکان استفاده از الکترودهای متناسب با محل و نوع تومور، توسعه این فناوری در ایران نیز می‌تواند زمینه‌ساز دسترسی گسترده‌تر به تجهیزات و روش‌های درمانی مبتنی بر الکتروپوریشن باشد.
.
الکتروکموتراپی در ایران
با توجه به افزایش شواهد علمی درباره اثربخشی الکتروکموتراپی و گسترش کاربرد آن در درمان تومورهای مختلف، توسعه این فناوری در ایران می‌تواند گامی مهم در مسیر بومی‌سازی تجهیزات الکتروپوریشن و الکتروکموتراپی باشد.
پارس تراوا، به‌عنوان اولین تولیدکننده دستگاه‌های الکتروپوریشن و الکتروکموتراپی در ایران، در زمینه طراحی و تولید تجهیزات مبتنی بر فناوری الکتروپوریشن فعالیت میکند.
این مجموعه با تمرکز بر توسعه فناوری‌های نوین الکتروپوریشن، در مسیر فراهم کردن زیرساخت‌های مورد نیاز برای استفاده از الکتروکموتراپی و سایر کاربردهای پزشکی این فناوری فعالیت دارد.
برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره دستگاه الکتروکموتراپی، فناوری الکتروپوریشن، تجهیزات و الکترودهای مورد استفاده در این روش و همچنین خرید دستگاه الکتروکموتراپی و آشنایی با مراکز درمانی و کاربردهای این روش، می‌توانید با پارس تراوا از طریق شماره 09024051862 در ارتباط باشید.
.
منابع
.
سلام این روش بسیار عالیه اما متأسفانه خوب تو ایران تبلیغ نمیشه واینکه بعضی ها بدلیل منافع شخصی نمیخوان مردم چیزیدر این مورد بدونند مثل ارگانهای وارد کننده داروهای شی می درمانی وبعضی از پزشکها 🤔